Uniwersytet Warszawski intensywnie rozwija się jako uczelnia badawcza i jest to w wielkiej mierze zasługa programu Ministerstwa Edukacji i Nauki pod nazwą „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza”. Program, który trwa od 2020 roku i którego pierwsza edycja zakończy się w roku 2026, zwiększa finansowanie 10 najlepszych uczelni badawczych w Polsce. Dodatkowe środki są przeznaczane na rozwój nowych, ambitnych i obiecujących kierunków badań.
Integralną częścią Programu IDUB UW są Działania Horyzontalne realizowane na poziomie centralnym uczelni. Wspierają one Priorytetowe Obszary Badawcze (POB) oraz inne zadania i projekty służące realizacji celów Programu. Są dodatkowym narzędziem wspomagającym osiąganie doskonałości naukowej i zwiększanie rozpoznawalności międzynarodowej UW. Działania te, co do zasady, są skierowane do wszystkich członków społeczności uczelni oraz realizowane są w kilku obszarach:
⦁ Zarządzanie i administracja nauką
W ramach tej tematyki realizowane są działania związane z zapewnieniem zaplecza infrastrukturalnego, informatycznego i osobowego dla realizacji IDUB tj. Platforma Zarządzania Wiedzą, w tym moduł wspomagający ewaluację dyscyplin naukowych, czy repozytorium instytucjonalne. Systemy te mają wspomagać prowadzenie polityki naukowej UW. Finalizowane są także prace nad nową polityką uczelni w sprawie otwartej nauki.
Dzięki środkom z programu IDUB finansowane są zadania, które mają na celu promocję wyników badań naukowych pracowników i doktorantów (np. poprzez formułę konferencji TEDx). W celu wzmocnienia i profesjonalizacji wsparcia administracyjnego w zakresie finansowania badań naukowych, szczególnie prestiżowych grantów międzynarodowych, stworzono zespół menedżerów nauki, dedykowanych poszczególnym POB-om.
⦁ Wsparcie doskonałości naukowej
Działania realizowane w tym obszarze polegają na wspieraniu rozwoju i potencjału naukowego badaczy na różnym etapie kariery. W tym celu stworzono system grantów wewnętrznych („mikrogranty UW”) i konkursów „Nowe Idee” cieszących się dużym zainteresowaniem pracowników i doktorantów, w ramach których finansowane są różne aktywności naukowe (konferencje, kwerendy, badania wstępne), wydawanie publikacji i wspomaganie publikowania w modelu Open Access, a także indywidualne/zespołowe projekty badawcze. Realizowane są również działania zwiększające międzynarodowy zasięg czasopism wydawanych na UW oraz liczbę publikacji zawierających wyniki badań prowadzonych na UW w najlepszych na świecie periodykach. Dofinansowywana jest także organizacja międzynarodowych kongresów i konferencji o znaczeniu światowym, jak również programy wyrównujące szanse kobiet w nauce, szczególnie wzmacniające pozycję naukową młodych badaczek, w tym doktorantek.
⦁ Mobilność i współpraca międzynarodowa
W obszarze „Mobilność i współpraca międzynarodowa” realizowane są działania dotyczące nawiązywania i wzmacniania współpracy międzynarodowej, w tym tworzenia partnerstw strategicznych z uczelniami o podobnym do UW profilu. Wspierani są naukowcy z zagranicy aplikujący o wspólne prestiżowe granty międzynarodowe z UW, jak również osoby realizujące mobilność wyjazdową do zagranicznych instytucji w celu zintensyfikowania współpracy naukowej czy prowadzenia badań. W ramach Programu Mentor zapraszani są na UW wybitni badacze cieszący się międzynarodowym autorytetem w swoich dziedzinach, w tym uhonorowani nagrodą Nobla i medalem Fieldsa. Do tej pory zorganizowano 28 wizyt mentorskich.
⦁ Infrastruktura
Działania horyzontalne dotyczące infrastruktury koncentrują się na wzmacnianiu zasobów UW poprzez rozwiązania ogólnouczelniane. Jako pierwsze, dzięki środkom z IDUB, zostało oddane do użytku kolejne biuro Welcome Point. Nowa siedziba, mieszcząca się na Kampusie Ochota, pozwala zagranicznym studentom, doktorantom i pracownikom w szczególności z nauk ścisłych i przyrodniczych szybko uzyskać pomoc w codziennych sprawach związanych z pobytem w Polsce i na UW, w pobliżu miejsca pracy czy studiów.
Z uwagi na rosnącą liczbę badaczy z zagranicznych ośrodków, którzy korzystają z krótkoterminowych wizyt na UW, powstaje system IT – Internetowa Rejestracja Gości Zagranicznych (IRGZ). Umożliwi on gromadzenie i analizę danych na temat osób przyjeżdżających na UW z zagranicy, co pozwoli na zaplanowanie dla nich odpowiedniego wsparcia. Właśnie trwa pilotaż systemu.
Trwają intensywne prace nad Platformą Zarządzania Wiedzą integrującą dane pochodzące z różnych baz i uniwersyteckich systemów IT (np. USOS, SAP, IRGZ) dotyczące nauki na UW – m.in. projekty i publikacje naukowe, aparatura badawcza, własność intelektualna, społeczna odpowiedzialność uczelni. Celem tego narzędzia jest wsparcie kadry kierowniczej w podejmowaniu strategicznych decyzji dotyczących Uniwersytetu. System zostanie także zintegrowany z powstającym w Bibliotece Uniwersyteckiej repozytorium instytucjonalnym UW (RIUW).
⦁ Podnoszenie kompetencji kadry naukowej i administracyjnej
Celem działań rozwojowych (takich jak szkolenia, coaching, mentoring, studia podyplomowe) jest doskonalenie kompetencji naukowców oraz pracowników otoczenia nauki w różnych obszarach tematycznych, zgodnie ze zgłaszanymi potrzebami. Działania te cieszą się nieustannym zainteresowaniem i są bardzo dobrze odbierane przez uczestników. „Inicjatywa zrzeszenia osób pracujących w tym samym dziale (w tym przypadku działy projektów) z różnych jednostek UW to był strzał w dziesiątkę (…) miałam okazję wymienić doświadczenia związane z pracą w dziale projektów…” – to opinia jednego z uczestników szkolenia.
W ciągu trzech lat Programu IDUB w działaniach rozwojowych przygotowano ponad 1500 miejsc szkoleniowych, z czego 2/3 było dedykowanych kadrze naukowej, a 1/3 – administracji uczelni. Realizowane są również specjalne programy rozwojowe skierowane do młodych pracowników nauki – Program dla młodych badaczy i badaczek w naukach społecznych czy też wyrównujące szanse kobiet w nauce – Program dla młodych badaczek i dydaktyczek. W ostatnim roku trwał także pilotaż programu doradztwa w zakresie rozwoju ścieżki kariery naukowej, który polegał na wsparciu badaczy w identyfikowaniu brakujących lub wymagających wzmocnienia kompetencji oraz przygotowywaniu indywidualnych planów rozwoju ścieżki kariery naukowej. Obecnie trwa ewaluacja tego programu.
⦁ Kształcenie oparte na najnowszych wynikach badań
Uczelnia badawcza to nie tylko miejsce uprawiania nauki na najwyższym poziomie, ale także kształcenie studentów oparte o najnowsze wyniki badań. Odpowiedzią POB na oczekiwania studentów są interdyscyplinarne kierunki studiów II stopnia, prowadzone w języku angielskim. Już dziś na UW studiować można “EU Energy and Climate Law” (Wydział Prawa i Administracji), “Machine Learning” (Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki) oraz “African Studies” (Wydział Orientalistyczny).
